Op 6 oktober 2026 publiceerde de Europese Commissie een voorstel voor een nieuwe verordening betreffende Europese normalisatie, COM(2026) 780. Het voorstel vervangt Verordening (EU) nr. 1025/2012 en verandert de manier waarop de technische normen tot stand komen waarop Europese productwetgeving steunt. Voor de AI Act is dat geen bijzaak. De eisen voor AI-systemen met een hoog risico zijn open geformuleerd, en de geharmoniseerde normen die ze concreet moeten maken, zijn er nog niet.
Gratis toegang tot geharmoniseerde normen
Het Hof van Justitie oordeelde in 2016 in James Elliott dat een geharmoniseerde norm deel uitmaakt van het Unierecht, en in 2024 in Public.Resource.Org dat er een hoger openbaar belang bestaat bij toegang tot die normen. Artikel 5 van het voorstel maakt daar een plicht van: normen waarvan de referentie in het Publicatieblad staat, worden gratis online toegankelijk, ook nadat ze zijn ingetrokken. Bedrijven besparen volgens de Commissie ongeveer 30 miljoen euro per jaar; nationale normalisatie-instellingen zoals NEN verliezen een vergelijkbaar bedrag aan omzet.
Gemeenschappelijke specificaties als terugvaloptie
Een geharmoniseerde norm kost nu gemiddeld zes jaar. Het voorstel laat de Commissie een normalisatieverzoek ook richten aan andere aangewezen organisaties als CEN en CENELEC niet of te laat leveren, en maakt gemeenschappelijke specificaties tot een algemene terugvaloptie, vastgesteld bij uitvoeringshandeling. Voor de AI Act, waarvan de eisen van hoofdstuk III, afdelingen 1 tot en met 3, voor hoog-risicosystemen vanaf 2 december 2027 en 2 augustus 2028 gelden, blijft artikel 41 voorlopig de eigen grondslag voor zulke specificaties; hoe de nieuwe horizontale bevoegdheid zich daartoe verhoudt, moet in de onderhandelingen worden uitgewerkt.
Gevolgen voor contracten en aanbestedingen
Toepassing van een geharmoniseerde norm blijft vrijwillig. Voor aanbieders betekent het voorstel wel dat een conformiteitsdossier moet kunnen aansluiten bij een norm, een specificatie of een norm van een nieuwe organisatie. Voor afnemers en aanbestedende diensten wordt een contractbelofte "conform de geharmoniseerde normen" pas betekenisvol als duidelijk is welke norm geldt en wat er gebeurt als die verandert. Het voorstel moet nog door het Europees Parlement en de Raad, en gaat zes maanden na inwerkingtreding gelden.
Meer lezen