Artificiële Intelligentie & Recht
Innovation, Quantum-AI Technology & Law
0

Blog over Kunstmatige Intelligentie, Quantum, Deep Learning, Blockchain en Big Data Law

Blog over juridische, sociale, ethische en policy aspecten van Kunstmatige Intelligentie, Quantum Computing, Sensing & Communication, Augmented Reality en Robotica, Big Data Wetgeving en Machine Learning Regelgeving. Kennisartikelen inzake de EU AI Act, de Data Governance Act, cloud computing, algoritmes, privacy, virtual reality, blockchain, robotlaw, smart contracts, informatierecht, ICT contracten, online platforms, apps en tools. Europese regels, auteursrecht, chipsrecht, databankrechten en juridische diensten AI recht.

Stanford RQT Meets VR Lab Meets Classical Music Meets Fractal Art: Jin-Hee Lee, Katie Liu and Mauritz Kop at Stanford's VR Lab (Spring 2024)
Stanford RQT Meets VR Lab Meets Classical Music Meets Fractal Art: Jin-Hee Lee, Katie Liu and Mauritz Kop at Stanford's VR Lab (Spring 2024)

Quantum mechanics is the most counterintuitive physics we have, and it deserves better than bullet points. An exploratory project presented in the spring of 2024 at Stanford's virtual-reality lab by Jin-Hee Lee, Katie Liu, and Mauritz Kop, titled Stanford RQT Meets VR Lab Meets Classical Music Meets Fractal Art, asks what happens when quantum-AI meets music in immersive space. It is at once an art project, a teaching experiment, and a governance strategy, and each part strengthens the others.

What the project imagines: from the conductor's podium to the qubit

The project's imagined applications are concrete: standing inside an orchestra and watching the conductor from the oboe's chair; sheet music that responds to touch, with tempo bending in real time; a classroom where students rehearse alongside a professional ensemble in virtual reality. Music turns out to be an ideal test bed because it is structured, emotional, and time-based, exactly the qualities that make abstract physics graspable. A carefully designed audiovisual model can introduce selected features of quantum measurement, provided its mapping to the physics is stated and its limits are explained.

Why governance scholars care about public intuition for quantum technology

Citizens are being asked to form opinions about quantum technology they cannot picture. Superposition and entanglement defy everyday intuition, and policy made on bad metaphors becomes bad policy. Immersive sound and space can offer a partial corrective: an intuitive introduction to quantum computing before the regulatory questions arrive. The Stanford responsible-quantum circle has long paired scholarship with performance, a musical orbit that reaches back to music-law teaching at the Royal Conservatoire in The Hague, because a community that plays together explains together.

Which legal questions quantum-AI-shaped music raises for copyright

When artificial intelligence and quantum processes help shape a composition, familiar doctrines wobble: authorship, originality, and the credit owed to human creative direction all need re-examination. The project sits on that fault line, with three collaborators who move between the law school, the laboratory, and the keyboard and treat art as a research instrument. Their earlier joint expedition to Caltech's quantum laboratories was the same instinct pointed at hardware; this project points it at perception.

The full post traces what the VR collaboration imagines for education, science, and the concert hall, why science communication is governance infrastructure, and how the musician-jurists of the Stanford quantum circle keep finding each other at the piano.

Meer lezen
Quantum-AI, University, StanfordMauritz Kopquantum and music, Stanford VR lab, science communication, quantum-AI
Informatieverzoeken van de Europese Commissie aan ruim 30 AI-bedrijven (augustus 2026): artikel 91 AI Act, boetes tot 3 procent onder artikel 101 en wat Nederlandse afnemers in hun contract regelen
Informatieverzoeken van de Europese Commissie aan ruim 30 AI-bedrijven (augustus 2026): artikel 91 AI Act, boetes tot 3 procent onder artikel 101 en wat Nederlandse afnemers in hun contract regelen

Eind augustus 2026 stuurde de Europese Commissie informatieverzoeken aan meer dan dertig bedrijven die AI-modellen voor algemene doeleinden aanbieden. Op 1 september bevestigde de Commissie die ronde; volgens woordvoerder Thomas Regnier gingen de vragen vooral over veiligheid en auteursrecht. Op 10 oktober berichtte Analytics Insight dat uitvoerend vicevoorzitter Henna Virkkunen had bevestigd dat ook Chinese AI-bedrijven vragen kregen en dat de antwoorden nu worden beoordeeld. Het is de eerste zichtbare toezichtsronde op deze modellen sinds de handhavingsbevoegdheden van de AI Act op 2 augustus 2026 van toepassing werden.

Wat artikel 91 en 101 van de AI Act de Commissie toestaan

Artikel 91 laat de Commissie de documentatie opvragen die aanbieders onder artikel 53 en 55 moeten bijhouden, en alle andere informatie die nodig is om de naleving te beoordelen. Een formeel verzoek vermeldt rechtsgrond, doel, termijn en de boetes voor onjuiste of onvolledige antwoorden. In de berichtgeving circuleert een maximum van 7 procent van de wereldwijde omzet; dat percentage hoort bij de verboden AI-praktijken. Voor aanbieders van deze modellen bepaalt artikel 101 de AI Act-boete op ten hoogste 3 procent van de wereldwijde jaaromzet of 15 miljoen euro, als dat hoger is, en alleen bij opzet of nalatigheid. Ook een onvolledig antwoord op een vragenlijst is op zichzelf beboetbaar.

Waarom het Orkem-arrest van 1989 weer actueel is

In 1989 bepaalde het Hof van Justitie in de zaak Orkem dat de Commissie een onderneming kan dwingen feiten en documenten te leveren, maar niet een overtreding te bekennen. Die grens geldt ook nu de Commissie vraagt hoe een model tegen diefstal is beveiligd en hoe externe evaluatoren toegang krijgen. Het Nederlandse bestuursrecht, dat niet de procedure van de Commissie regelt, kent een vergelijkbare spanning tussen de medewerkingsplicht van artikel 5:20 Awb en het zwijgrecht van artikel 5:10a Awb. Dat zwijgrecht geldt voor wie wordt verhoord met het oog op een bestraffende sanctie, ziet op verklaringen en laat de plicht om bestaande documenten te leveren in stand.

Wat dit betekent voor Nederlandse afnemers en rechthebbenden

Het auteursrechtspoor richt zich op aanbieders die de verplichte samenvatting van hun trainingsdata niet publiceerden. Voor uitgevers en fotografen is die samenvatting een openbaar aanknopingspunt om na te gaan of beschermde werken mogelijk zijn gebruikt ondanks een opt-out onder artikel 15o Auteurswet; voor bewijs is doorgaans meer nodig. Bedrijven die een model inkopen, regelen in hun contract met een AI-leverancier documentatie, melding van toezichtsmaatregelen, continuïteit, trainingsdata en hun eigen rol. Het artikel werkt die vijf punten uit en laat zien welke bevoegdheden de Commissie heeft als zij een model wil laten evalueren of van de markt wil halen.

Meer lezen
AI Act, ToezichtMauritz KopAI Act, AI-modellen voor algemene doeleinden, GPAI, toezicht, Europese Commissie, AI-bureau, auteursrecht, boetes, contracten
Katie Liu and Mauritz Kop Play as House Pianists at the Stanford Law Neukom Terrace Opening (Spring 2024)
Katie Liu and Mauritz Kop Play as House Pianists at the Stanford Law Neukom Terrace Opening (Spring 2024)

Institutions reveal themselves in their ceremonies. When Stanford Law School opened a new terrace at the William H. Neukom Building in the spring of 2024, it turned to two members of its own quantum-governance community for the music, and the result says something about how interdisciplinary culture actually gets built. The scene was modest by design, a piano, a terrace, an audience of colleagues, and for that reason it repays a closer look.

Who played: two quantum-policy collaborators who are also trained musicians

Katie Liu and Mauritz Kop collaborate by day on quantum law and policy within the Stanford responsible-quantum orbit, the same circle whose research and conferences this blog has chronicled for years. Both are also serious musicians. Kop's published work includes music law, and his training in music preceded his Stanford fellowship; Liu is a Stanford student who pairs computer science with music. House-pianist duty at a terrace opening brought the two registers of their collaboration, analytical and expressive, onto one stage.

Why a law school working on quantum and AI benefits from a piano

The best argument is practical. Fields like quantum technology and artificial intelligence demand collaboration across physics, law, computer science, and ethics, and that collaboration runs on trust formed in informal settings. Shared music-making is among the oldest trust technologies humans have. The musical thread in this community surfaced earlier in the live quantum-art demonstration at TUM's Festival of Ideas, where art and science shared a single stage.

How the Neukom Building was designed for gatherings like this one

The William H. Neukom Building was designed around gathering: a courtyard, an elevated garden, and connecting bridges, a piece of campus architecture that treats community as infrastructure. Its wings pinwheel around the garden, its bridges are glass, and the whole composition assumes that people who see each other will talk to each other. A terrace opening scored by two resident pianists is that design philosophy in use.

The full post tells the story of the opening, the pianists' double lives between quantum governance and repertoire, and why this blog treats such moments as evidence of a research community's character.

Meer lezen
Stanford, University, AcademicsMauritz KopStanford Law School, Neukom Terrace, piano, music, community
Prof. Mauritz Kop Invited to Speak at Quantum Innovation 2026 in Nagoya on Responsible Quantum Innovation and the Post-Quantum Transition
Prof. Mauritz Kop Invited to Speak at Quantum Innovation 2026 in Nagoya on Responsible Quantum Innovation and the Post-Quantum Transition

Prof. Mauritz Kop has been invited to speak at Quantum Innovation 2026, the International Symposium on Quantum Science, Technology and Innovation, held from December 8 to 11, 2026 at WINC AICHI in Nagoya. The symposium is organized by Japan's Quantum Technology Innovation Hubs with the support of the Government of Japan and JST. Kop closes the session on Practical Quantum Computing on December 8 with a talk on the legal and governance side of quantum security, titled Before Q-Day: Responsible Quantum Innovation, Standards, and the Post-Quantum Transition.

Japan's National Quantum Symposium Comes to Nagoya

Co-organized by Japan's Cabinet Office, three ministries, JST, RIKEN, AIST, NICT, Q-STAR, and leading universities, and sponsored by Fujitsu, Toyota, Toshiba, and Hitachi, the symposium covers quantum computing, sensing, and cryptography over four days, with a closing day on Japan's Moonshot goal of a fault-tolerant quantum computer. The program spans quantum computing, the post-quantum transition, and quantum networks. Keynotes come from Dorit Aharonov, Amir Yacoby, and Hoi-Kwong Lo, and the invited speakers include Elham Kashefi, Google Quantum AI, IonQ, Intel, and RIKEN. A Japan-Netherlands matchmaking workshop on December 9 links the Dutch and Japanese ecosystems, and Kop will also visit a quantum computer in Japan with the delegation. Participation is free; registration closes on November 22.

Standards, Certification, and the LSI Test for the Post-Quantum Transition

Following two talks on quantum cryptanalysis, Kop speaks from 5:40 to 6:10 PM Japan time on responsible quantum innovation, standards, and the post-quantum transition. He brings Stanford RQT's foundational work, the Quantum-ELSPI framework, and the LSI test from his Nexus paper, which asks that security measures be least trade-restrictive, security-sufficient, and innovation-preserving. Nagoya joins his forthcoming engagements at CIGI, the University of Virginia, and ACM. Our article also profiles Japan's quantum computers at RIKEN, Fujitsu, Quantinuum, and IBM, and a panel on certifying quantum key distribution.

Meer lezen
Quantum governance, AcademicsMauritz KopMauritz Kop, Quantum Innovation 2026, Japan, Nagoya, Post-Quantum Cryptography, Standards, Certification, LSI Test, Quantum Governance
Prof. Mauritz Kop Chairs CIGI Quantum Nexus Workshop and Roundtable on Quantum, Intellectual Property, and National Security
Prof. Mauritz Kop Chairs CIGI Quantum Nexus Workshop and Roundtable on Quantum, Intellectual Property, and National Security

On Wednesday, October 21, 2026, Prof. Mauritz Kop chairs the CIGI Quantum Nexus workshop in Waterloo: a public online expert panel from 12:00 to 1:00 PM Eastern Time, followed by a closed-door roundtable. As Senior Fellow and Principal Investigator at the Centre for International Governance Innovation, Kop leads the project The Quantum Nexus: A Framework for Canadian Strategic Advantage in a Contested Domain, funded through the Department of National Defence's MINDS program.

Five Panelists, a Senior Roundtable, and Six Emerging Scholars

The panel brings together John Sarrao (SLAC National Accelerator Laboratory), Michael Karanicolas (Dalhousie University), Tina Dekker, Michael P. A. Murphy (Queen's University), and Timo Minssen (University of Copenhagen), with CIGI's Tracey Forrest. The roundtable, held under the CIGI Rule, includes the Privy Council Office's Dominic Rochon, the Canadian Intellectual Property Office's Konstantinos Georgaras, former U.S. Assistant Secretary of Commerce Kevin J. Wolf, Michele Mosca, Larry Diamond, and Los Alamos physicist Alan J. Hurd. Six emerging scholars from universities across Canada, personally selected and mentored by Kop, join the day and will write analytical notes for the project's final CIGI report.

The LSI Test and Kop's Work With Canada Since 2022

The workshop builds on Kop's Nexus paper, indexed in the Harvard-Smithsonian NASA Astrophysics Data System, and its LSI test for security measures that are least trade-restrictive, security-sufficient, and innovation-preserving. It continues his work on the Council of Canadian Academies expert panel chaired by the late Raymond Laflamme, his CIGI policy brief with Tracey Forrest, and his War on the Rocks essays. Our article also traces CIGI's history, from its founding by BlackBerry's Jim Balsillie, with a founding gift from Mike Lazaridis, to its role among G7 think tanks. The public panel will be recorded, and registration for the online session is open to everyone on the CIGI event page.

Meer lezen
Quantum governance, AcademicsMauritz KopMauritz Kop, CIGI, Quantum Nexus, LSI Test, Emerging Scholars, Intellectual Property, Export Controls, National Security, Quantum Governance
Prof. Mauritz Kop Invited to Speak at the Inaugural ACM PQQS 2026 in Silicon Valley on the Race to Quantum First
Prof. Mauritz Kop Invited to Speak at the Inaugural ACM PQQS 2026 in Silicon Valley on the Race to Quantum First

Prof. Mauritz Kop has been invited to speak at ACM PQQS 2026, the inaugural ACM Conference on Post-Quantum and Quantum-based Security, held from November 2 to 4, 2026 in Silicon Valley near San Jose. Kop, Founder of the Stanford Center for Responsible Quantum Technology, is listed with his affiliations at CIGI and the U.S. Air Force Academy, and his talk is titled The Race to Quantum First: Building a Secure and Responsible Quantum Future.

A New ACM SIGSAC Venue With Boneh, Babbush, Preneel, and NIST

ACM's security community launched PQQS as a new annual venue for post-quantum cryptography, quantum cryptography, and the security of quantum computing systems. General Chair Elisa Bertino and program chairs Rei Safavi-Naini and Ashish Kundu assembled a program of twenty-six peer-reviewed papers, keynotes by Dan Boneh, Ryan Babbush of Google Quantum AI, Renato Renner, and Ramana Kompella, invited talks by Bart Preneel, Reza Nejabati, Vipul Goyal, Yevgeniy Dodis, and J.R. Rao, and a panel with NIST's Dustin Moody and Michele Mosca. One of the call's four topic areas covers post-quantum migration policy, regulation, and ecosystem readiness.

Procurement, the LSI Test, and a European Quantum Act

Kop's talk proposes a governance agenda in which responsible innovation becomes an instrument of strategic leadership for the United States and its allies. Public procurement can accelerate post-quantum adoption, and the LSI test from his Nexus paper, indexed in the Harvard-Smithsonian NASA Astrophysics Data System, selects security measures that are least trade-restrictive, security-sufficient, and innovation-preserving. A hospital example shows how operators can protect patient data, and a European Quantum Act architecture would strengthen the EU as a capable allied partner. The talk also weighs a lean, U.S.-led verification body inspired by IAEA safeguards. It builds on Stanford RQT's foundational papers, on his two War on the Rocks essays on the race to quantum first, and on his advisory work for the U.S. Government, including the Pentagon and the Department of State.

Meer lezen
Quantum governance, AcademicsMauritz KopMauritz Kop, ACM PQQS, Post-Quantum Cryptography, Quantum Governance, LSI Test, European Quantum Act, Race to Quantum First, Responsible Quantum Technology
Prof. Mauritz Kop Invited to Co-Opting AI: Quantum at the University of Virginia, With Paul Davies, Shohini Ghose, and Host Mona Sloane
Prof. Mauritz Kop Invited to Co-Opting AI: Quantum at the University of Virginia, With Paul Davies, Shohini Ghose, and Host Mona Sloane

Prof. Mauritz Kop, Founder of the Stanford Center for Responsible Quantum Technology, has been invited to speak at Co-Opting AI: Quantum, a public conversation hosted by the University of Virginia's Digital Technology for Democracy Lab, NYU's Institute for Public Knowledge, and Sloane Lab. The online event takes place on Wednesday, October 28, 2026, from 4:00 to 5:15 PM Eastern Time, with the physicists Paul Davies of Arizona State University and Shohini Ghose of Wilfrid Laurier University, and with Professor Mona Sloane as host.

Episode 55 of Mona Sloane's Co-Opting AI Series Turns to Quantum

Mona Sloane's Co-Opting AI series has gathered leading scholars on technology and society since April 2019, from Alondra Nelson and Virginia Eubanks on Justice to Sandra Wachter on the GDPR and Danielle Keats Citron on Privacy. The quantum episode is the series' fifty-fifth and its first on quantum technology. The organizers frame it around one idea: quantum computing is arriving into institutions, supply chains, and geopolitical formations shaped by AI, and that inheritance will shape how quantum develops as a technological and social phenomenon. For lawyers who work on AI governance, this is the moment the familiar questions of liability, access, and accountability move to the next technology.

Stanford RQT Scholarship and Kop's Talks From Oxford to Washington

Kop brings the body of work that defined responsible quantum technology: the Yale Journal of Law and Technology article on a legal-ethical framework for quantum technology, the Ten Principles for Responsible Quantum Innovation, the Nature Physics call for responsible quantum technology, the Science article on standards-first governance, and the Quantum-ELSPI research field. The invitation follows his talks at Oxford, TU Munich, CNAS, CIGI, and Stanford Law School, his two War on the Rocks essays, and his advisory work for the U.S. Government, including the Pentagon and the Department of State. The session is open to the public and will be recorded for those who register.

Meer lezen
Quantum governance, AcademicsMauritz KopMauritz Kop, Co-Opting AI, University of Virginia, Mona Sloane, Paul Davies, Shohini Ghose, Quantum Governance, Responsible Quantum Technology, AI Governance
Rijksbrede Quantumstrategie van 5 oktober 2026: het PQC-tijdpad tot 2035, quantumveilige eisen bij rijksinkoop uiterlijk eind 2028 en de NAVO Quantum Technology Roadmap
Rijksbrede Quantumstrategie van 5 oktober 2026: het PQC-tijdpad tot 2035, quantumveilige eisen bij rijksinkoop uiterlijk eind 2028 en de NAVO Quantum Technology Roadmap

Op 5 oktober 2026 stuurde het kabinet de Rijksbrede Quantumstrategie naar de Tweede Kamer. Het meest concrete hoofdstuk gaat over post-quantumcryptografie: een tijdpad waarin rijksoverheidsorganisaties hun versleuteling stap voor stap quantumveilig maken. Uiterlijk eind 2026 staat het quantumrisico in hun risicomanagement en hebben zij een eigen cryptografiebeleid. Uiterlijk eind 2027 is er een (concept-)migratieplanning. Uiterlijk eind 2030 zijn toepassingen met een hoog risico gemigreerd, en uiterlijk eind 2035 volgt het gemiddelde risico.

Waarom eind 2028 telt voor leveranciers

Uiterlijk eind 2028 moeten rijksorganisaties bij inkoop en aanbesteding eisen kunnen stellen over quantumveilige cryptografie, met aandacht voor contractmanagement. Software die in 2028 wordt ingekocht, draait vaak tot ver na 2030. Een leverancier die nu een cryptografische inventaris, crypto-agility en een migratiepad met data kan laten zien, staat sterker bij de volgende aanbesteding. Het artikel bevat vijf vragen die een aanbestedende dienst vanaf 2028 redelijkerwijs kan stellen.

Wat het tijdpad wel en niet verplicht

Het tijdpad is intern rijksbeleid en schept zelf geen wettelijke plicht voor bedrijven. Daarnaast geldt sinds 15 augustus 2026 de Cyberbeveiligingswet voor essentiële en belangrijke entiteiten, en uiterlijk eind 2028 komen er rijksrichtlijnen om essentiële bedrijven richting te geven over de migratie. De strategie zet QKD voor informatiebeveiliging bij de Rijksoverheid op dit moment niet in, vanwege bezwaren van meerdere Europese veiligheidsdiensten.

Ontcijferen en de NAVO-roadmap

Dezelfde strategie ziet in een toekomstige quantumcomputer kansen voor politie en inlichtingendiensten om versleutelde criminele communicatie te ontcijferen. Dat is een beleidsvoornemen zonder nieuwe bevoegdheid: het Wetboek van Strafvordering en de Wiv 2017 blijven de grens trekken. De NAVO publiceerde op 29 september 2026 een samenvatting van haar Quantum Technology Roadmap, met een proefverbinding tussen Brussel en Mons in het vierde kwartaal van 2027 en zonder einddatum voor PQC. Nederland zit tot en met mei 2027 de Transatlantic Quantum Community van de NAVO voor.

Meer lezen
Quantum governance, AanbestedingMauritz Kopquantum governance, post-quantumcryptografie, PQC, Rijksoverheid, quantumstrategie, aanbesteding, Cyberbeveiligingswet, NAVO, Wiv 2017
Quantum Computational Antitrust: How Quantum Computing Could Reshape Competition Enforcement
Quantum Computational Antitrust: How Quantum Computing Could Reshape Competition Enforcement

Antitrust enforcement is becoming a contest between models. Agencies screen procurement databases with algorithms, firms price with reinforcement learning, and scholars at Stanford's CodeX center have organized the discipline of computational antitrust around a simple premise: enforcement must compute as well as the markets it polices. This analysis asks what happens when the computation itself turns quantum.

Why enforcers and firms already compete with algorithms

Brazil's CADE mines bidding data for cartel fingerprints, Korea scores tenders for collusion risk, and the OECD catalogues the tooling. Experiments meanwhile show that independent AI pricing agents can learn supra-competitive strategies without ever communicating, a form of algorithmic collusion that slips past cartel law's agreement requirement. The enforcement arms race is already running on classical hardware, and the stakes were spelled out early in the Oxford JIPLP work on quantum computing, intellectual property and market power.

What quantum computing could add to merger review and cartel screening

Quantum computers will not "try everything at once." Future fault-tolerant machines may improve particular simulation, optimization, and sampling tasks that merger review poses, although no general enforcement advantage has been demonstrated. None of this is deployed at any agency today, and the essay says so plainly. The nearer-term disruption runs through evidence. Harvest-now-decrypt-later means lawfully seized encrypted cartel archives may become readable mid-investigation once quantum machines can run Shor's algorithm, a rare case of the quantum threat working for enforcers, within hard due-process limits.

Why access to quantum computing becomes a competition question

The deepest question is asymmetry. If quantum forecasting and optimization arrive first at firms that already dominate cloud platforms and patent portfolios, informational advantage compounds into entrenched market power through purely unilateral conduct, with no cartel required. Quantum technology therefore poses competition authorities an access question before it poses an evidence question, and the answers will be set by whoever engages first: standards bodies, cloud gatekeepers, or regulators.

The full analysis sets out a five-part readiness agenda for enforcement agencies this decade, from cryptographic inventories of their own case files and leniency archives to sandboxed pilots of quantum screening tools with pre-registered validation protocols. Read it to see how competition agencies can prepare validation protocols, access safeguards, and scoped pilots before quantum-assisted evidence reaches proceedings.

Meer lezen
Quantum Computing, Governance, Intellectual PropertyMauritz Kopcomputational antitrust, quantum legal informatics, competition law, market power, quantum computing
Kwartaalbrief najaar 2026: twee AI Act-data, productaansprakelijkheid voor software en AI-agents
Kwartaalbrief najaar 2026: twee AI Act-data, productaansprakelijkheid voor software en AI-agents

Op 6 oktober 2026 ging de kwartaalbrief van najaar 2026 naar de lezers van AIRecht, MuziekenRecht, MusicaJuridica en Juridisch Advies voor Bedrijven. Hier staat hij in zijn geheel, met eerst wat AIRecht dit kwartaal schreef en daarna de drie andere praktijken. Per stuk in drie regels: voor wie, wat en waarom.

Wat verandert er dit najaar voor jou en je bedrijf? Sinds 15 augustus geldt de Cyberbeveiligingswet, en veel mkb-bedrijven merken die via de contracten van hun klanten. Uiterlijk 9 december moeten de lidstaten de nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn omzetten, en die rekent software uitdrukkelijk tot producten. En wie muziek maakt, leest over AI-stemmen in covers, credits, splitsheets en wat er met je masters gebeurt als een label omvalt.

AIRecht — AI & recht

Dezelfde software, een andere AI Act-datum

  • Voor wie: wie AI inzet voor sollicitanten en personeel, of in een gereguleerd product
  • Wat: de AI Act kent nu twee startdata voor hoog-risico-AI: 2 december 2027 en 2 augustus 2028
  • Waarom: welke datum voor jouw systeem geldt, bepaalt je hele planning

Nieuwe productaansprakelijkheid voor software: wat richtlijn (EU) 2024/2853 richting 9 december 2026 doet met exoneratie, bewijslast en AI-dekking

  • Voor wie: softwareleveranciers en bedrijven met AI in hun product
  • Wat: de nieuwe richtlijn, om te zetten uiterlijk 9 december 2026, rekent software, AI en updates tot producten; voor Nederland telt de implementatiewet
  • Waarom: laat vóór die datum nalopen of je aansprakelijkheidsbeding en je verzekering daarop aansluiten

Californië schrapt sinds 1 januari 2026 het verweer 'de AI deed het zelf' (AB 316). Hoe ver artikel 6:77 BW, de AI Act en de productaansprakelijkheidsrichtlijn in Nederland komen

  • Voor wie: bedrijven die AI-agents laten bestellen, mailen of betalen
  • Wat: in Californië telt 'de AI deed het zelf' sinds 1 januari 2026 niet meer als verweer
  • Waarom: leg nu vast wie instaat voor wat je AI-agents doen

De volgende kwartaalbrief verschijnt in januari. Tussendoor lees je alles op de sites zelf, en een contract laten screenen kan altijd: €119 voor 1-5 pagina's.

Meer lezen
AI ActMauritz Kopkwartaalbrief, AI Act, productaansprakelijkheid, AI-agents, contractscan
Responsible Quantum-Enabled Financial Forecasting: What Banks and Supervisors Must Govern Before Quantum Advantage
Responsible Quantum-Enabled Financial Forecasting: What Banks and Supervisors Must Govern Before Quantum Advantage

Banks were talking about quantum computing while the hardware was still a physics demonstration. In 2025, financial institutions reported further hardware experiments, including a hybrid bond-trading study on production-scale data, and these remain research results rather than live production deployments. This analysis separates the verified results from the marketing and asks what responsible quantum finance demands before the technology touches live forecasting.

Which banks ran quantum experiments in 2025, and what they found

The evidence base is suddenly concrete. A JPMorganChase-led research collaboration demonstrated certified randomness on Quantinuum hardware in a Nature paper, a cryptographic and simulation primitive rather than a forecasting result. HSBC and IBM reported up to 34 percent better fill-probability predictions, on their chosen metric and against their own classical baselines, on production-scale bond-trading data. Goldman Sachs researchers priced out what genuine advantage in derivatives would cost in logical qubits. Each result comes with caveats, and the caveats are exactly where governance begins.

How supervisors will apply model risk management to quantum models

Financial regulators already police predictive models, from classical statistics to artificial intelligence, through model risk management regimes like the Federal Reserve's SR 11-7. Quantum forecasting strains that machinery: outputs are probabilistic, hardware noise drifts daily, and in at least one bank experiment the noise itself seemed to help. The essay sets out what quantum-grade validation, documentation, and independent challenge should look like.

Why compute asymmetry and post-quantum migration belong on the same agenda

Two system-level risks frame the institutional ones. If early capability concentrates in a few firms, markets inherit a new compute asymmetry, a market-integrity question with echoes of the concentration concerns we mapped in Intellectual Property in Quantum Computing and Market Power.

The same progress that speeds up forecasting breaks the encryption financial infrastructure depends on. The G7 Cyber Expert Group has warned that adversaries may be harvesting encrypted financial data today to decrypt later, and now urges a coordinated post-quantum migration across the sector. Decades-long confidentiality horizons and expiring cryptography are two sides of one balance sheet.

The conclusion is practical: the governance hooks for quantum technology in finance already exist in model risk management, operational resilience, AI oversight, and cryptographic standards. What is missing is an explicit statement, from supervisors and boards alike, of how quantum capability plugs into each hook. Read the full analysis for the verified experiments, the validation blueprint, and the governance framework.

Meer lezen
Quantum Computing, Governance, InnovationMauritz Kopquantum finance, financial forecasting, responsible quantum technology, model risk, post-quantum cryptography
Californië schrapt sinds 1 januari 2026 het verweer 'de AI deed het zelf' (AB 316). Hoe ver artikel 6:77 BW, de AI Act en de productaansprakelijkheidsrichtlijn in Nederland komen
Californië schrapt sinds 1 januari 2026 het verweer 'de AI deed het zelf' (AB 316). Hoe ver artikel 6:77 BW, de AI Act en de productaansprakelijkheidsrichtlijn in Nederland komen

Sinds 1 januari 2026 mag in Californië niemand die AI ontwikkelt, aanpast of gebruikt zich in een civiele zaak nog verweren met de stelling dat de AI de schade zelfstandig veroorzaakte. Dat regelt Assembly Bill 316, op 13 oktober 2025 ondertekend en opgenomen als artikel 1714.46 van de Californische Civil Code. Andere verweren blijven bestaan: de gedaagde mag nog steeds betogen dat de schade onvoorzienbaar was, dat het causale verband ontbreekt of dat een ander mede schuld heeft.

Wat AB 316 verandert voor gebruikers van AI-agents

Het verweer werd aantrekkelijk nu AI-agents zelfstandig orders plaatsen, e-mails versturen en betalingen uitvoeren. In de Amerikaanse tort law kan een tussenkomende oorzaak de aansprakelijkheid van de oorspronkelijke dader afsnijden. Californië haalt de AI zelf uit die categorie. Het autonomieverweer verdwijnt, terwijl de eiser nog steeds een fout of gebrek moet bewijzen. De wet raakt contractuele uitsluitingen niet en geldt alleen waar Californisch recht van toepassing is. Waar dat zo is, verschuift de vraag naar het contract met de leverancier: wie draagt intern de rekening als de agent de fout maakte?

Hoe ver het Nederlandse recht al komt

Artikel 6:77 BW rekent een tekortkoming toe aan de schuldenaar die bij de uitvoering van een overeenkomst een ongeschikte zaak gebruikt, tenzij dat onredelijk zou zijn. Of dat ook naar analogie geldt voor zelfstandige software, is nog niet beslist; de ratio maakt het een beargumenteerde mogelijkheid. Bekende risico's van een systeem kunnen tegen een beroep op overmacht pleiten, maar de toerekening hangt af van de concrete tekortkoming, de overeenkomst en de omstandigheden. Buiten contract ligt het moeilijker. Daar moet een benadeelde onder artikel 6:162 BW een schending van een zorgvuldigheidsnorm aantonen, en het voorstel voor een Europese AI-aansprakelijkheidsrichtlijn, dat dat bewijs zou verlichten, is per 6 oktober 2025 ingetrokken.

Wat de productaansprakelijkheidsrichtlijn en de AI Act toevoegen

De nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn (EU) 2024/2853, om te zetten uiterlijk op 9 december 2026, geldt voor producten die vanaf die datum in de handel komen. Zij behandelt software als product, betrekt het zelflerend vermogen bij de beoordeling van een gebrek en verbiedt contractuele uitsluiting jegens de benadeelde. Artikel 26 AI Act verplicht gebruikers van hoog-risicosystemen volgens de huidige tijdlijn vanaf 2 december 2027 (bijlage III) en 2 augustus 2028 (hoog-risicosystemen in producten) tot menselijk toezicht en het bewaren van logs. Die logs bepalen straks mede of een gebruiker kan aantonen dat schade onvoorzienbaar was. Het artikel opent bij de Engelse deodand, die tot 1846 het voorwerp zelf verbeurd verklaarde, en sluit af met vijf vragen over aansprakelijkheid voor AI-agents in contract, logs en verzekering.

Meer lezen
AI Act, AI governanceMauritz Kopaansprakelijkheid, AI-agents, AI Act, productaansprakelijkheid, Californië, contractenrecht, onrechtmatige daad, verzekering