Van model naar meter
Op 22 juli 2026 presenteerde het Amerikaanse Department of Energy de eerste geselecteerde projecten van de Genesis Mission. AI, nationale laboratoria en energieonderzoek kwamen daar zichtbaar in één programma samen. Voor Europa is dat vooral een bruikbare spiegel. Een AI-model bestaat juridisch vaak als software of dienst, terwijl het fysiek draait op accelerators, opslag, netwerken en koeling. De elektriciteitsrekening van het datacenter vertelt nog niet welk deel bij één model, klant of antwoord hoort. Training, finetuning en inferentie hebben verschillende belastingsprofielen; ook de keuze tussen chip, server of heel gebouw als meetgrens verandert de uitkomst. AI-energieverbruik wordt daardoor pas betekenisvol wanneer modelversie, hardware, rekenlocatie, meetperiode en systeemgrens erbij staan.
Twee Europese meetlagen
Europa heeft al een fysieke meetlaag. Artikel 12 van de Energie-efficiëntierichtlijn verlangt gegevens over de energieprestaties van datacenters. Gedelegeerde Verordening (EU) 2024/1364 werkt de indicatoren uit voor datacenters met een geïnstalleerd IT-vermogen van ten minste 500 kW, waaronder energie, water, temperatuur, hergebruik van restwarmte en hernieuwbare energie. De Europese databank maakt geaggregeerde beoordeling mogelijk. Deze route kijkt naar de exploitant en de locatie. De AI Act legt een tweede laag bij het model: GPAI-aanbieders moeten technische documentatie bijhouden, waarbij bijlage XI ook bekend of geschat energieverbruik noemt. Hoofdstuk V geldt sinds 2 augustus 2025; aanbieders van modellen die al vóór die datum op de markt waren, hebben volgens artikel 111, lid 3, tot 2 augustus 2027 om te voldoen. Artikel 53, lid 2, bevat daarnaast onder voorwaarden een uitzondering voor bepaalde vrije en opensource-GPAI zonder systeemrisico. Een datacenterrapport en een modelschatting sluiten alleen op elkaar aan wanneer de betrokken partijen dezelfde meetgrens en allocatiemethode gebruiken.
Het contract verbindt de keten
Een energiebijlage bij een AI- of cloudcontract kan vastleggen welke partij de gebouwmeter, rekentaak en gebruikslogs beheert. Zij benoemt training, finetuning en inferentie afzonderlijk; maakt zichtbaar welke waarden gemeten of geschat zijn; registreert hardware- en locatieveranderingen; en regelt audit, bewaartermijnen en correctie van duurzaamheidsclaims. Dat is ook van belang voor publieke inkoop en netcongestie. Schaarse capaciteit raakt gemeenten, netbeheerders, burgers en kleinere marktpartijen, terwijl gedetailleerde belastingprofielen vertrouwelijk of beveiligingsgevoelig kunnen zijn. Een goede regeling scheidt openbare indicatoren van auditgegevens en klantgebonden toerekening. Zo krijgt de juridische meetketen voor AI één verantwoordelijke partij zonder technisch gevoelige informatie onnodig openbaar te maken.
Meer lezen