Op 9 december 2026 verstrijkt de termijn waarbinnen de lidstaten richtlijn (EU) 2024/2853 moeten hebben omgezet; de richtlijn ziet op producten die daarna in de handel worden gebracht of in gebruik worden gesteld. Zij noemt software uitdrukkelijk een product, en AI-systemen en hun updates vallen daaronder. Softwareschade viel ook eerder niet buiten het aansprakelijkheidsrecht, maar de discussie over het productbegrip is daarmee beslecht.
Wat de richtlijn wel en niet dekt
De reikwijdte is nauwer dan veel commentaar suggereert. Artikel 6 beperkt de vergoedbare schade tot overlijden, lichamelijk letsel en medisch erkende psychische schade, tot schade aan zaken die niet uitsluitend beroepsmatig worden gebruikt, en tot vernietiging of beschadiging van gegevens die niet beroepsmatig worden gebruikt. Een zaak met gemengd gebruik valt er dus wel onder, gegevens die mede beroepsmatig worden gebruikt niet. Schade aan het gebrekkige product zelf valt erbuiten, en artikel 6, eerste lid, onder b, sluit ook schade aan een samengesteld product uit wanneer het gebrekkige onderdeel daarin is geïntegreerd of daarmee is verbonden door de producent van dat samengestelde product, of onder diens zeggenschap. Zuivere vermogensschade van een onderneming loopt via het contract of het commune aansprakelijkheidsrecht. Richting een benadeelde natuurlijke persoon is de aansprakelijkheid dwingend; richting de zakelijke afnemer bepaalt de aansprakelijkheidscap wat er via vrijwaring en regres nog te halen valt.
Bewijs, verweren en de verzekeringskant
Artikel 9 laat de rechter bevelen dat de gedaagde relevant bewijs overlegt, begrensd door noodzakelijkheid en evenredigheid en met bescherming van vertrouwelijke informatie en bedrijfsgeheimen. Artikel 10 verbindt aan het uitblijven daarvan een weerlegbaar vermoeden van gebrekkigheid. Artikel 11, tweede lid, snijdt het verweer af dat het gebrek nog niet bestond bij het in de handel brengen wanneer de gebrekkigheid voortkomt uit een update, een gerelateerde dienst, een uitgebleven veiligheidsupdate of een substantiële wijziging binnen de zeggenschap van de producent; het ontwikkelingsrisicoverweer blijft daarnaast bestaan. Intussen meldt een analyse van het Center for Strategic and International Studies van 4 september 2026 dat Amerikaanse staatstoezichthouders meer dan tachtig procent van de door verzekeraars ingediende verzoeken hebben goedgekeurd om AI-gerelateerde schade uit te sluiten: een aandeel van de verzoeken, niet van alle polissen, en een Amerikaans gegeven.
Wat dit betekent voor uw contract
Artikel 6:192 lid 1 BW bepaalt dat productaansprakelijkheid niet contractueel kan worden uitgesloten of beperkt, en de richtlijn houdt dat verbod in stand. Zodra software onmiskenbaar binnen afdeling 6.3.3 van Boek 6 BW valt, werkt de gebruikelijke beperking tot twaalf maanden vergoeding niet meer tegenover een benadeelde natuurlijke persoon. Voor de zakelijke kant blijven het drie losse vragen: wat de cap beperkt, wat vrijwaring en regres opleveren, en wat een polis feitelijk dekt. Het artikel behandelt die punten en sluit af met zes vragen voor uw leverancier en uw makelaar vóór 9 december 2026.
Meer lezen