Blog over Kunstmatige Intelligentie, Quantum, Deep Learning, Blockchain en Big Data Law

De Chinese normalisatieautoriteit registreerde op 30 juli 2026 GB/Z 195-2026, een van drie richtinggevende technische documenten voor industriële AI. Het is een referentiearchitectuur voor industriële agents met acht functionele modules — waarneming, geheugen, redeneren, plannen, beslissen, uitvoeren, communiceren en evolueren — en met tweerichtingsinteractie naar zowel de informatiesystemen als de fysieke installatie. Op 28 augustus 2026 gaf Sina Finance een bericht door van Supcon, een leverancier van procesbesturing die aan het opstellen meewerkte en rond de tweehonderd draaiende installaties noemt bij onder meer Sinopec, PetroChina en Wanhua Chemical. De westerse tegenhanger, Anthropics Model Hardware Standard, ging deze zomer als besloten onderzoekspreview naar geselecteerde organisaties.

Waarom de uitvoermodule het regime bepaalt

Een agent die alleen leest en adviseert, blijft in Europa doorgaans softwaredienstverlening. Zodra een module een klep opent, een dosering wijzigt of een beweging start, komt de vraag op tafel of zij een veiligheidscomponent is in de zin van artikel 3 van de machineverordening. Dat is geen automatisme — beoogd doel, inbouw en zelfstandige marktintroductie tellen mee — maar valt zij eronder, dan geldt het regime van conformiteitsbeoordeling van machines: technisch dossier, CE-markering, en voor Bijlage I, deel A, een aangemelde instantie in plaats van interne fabricagecontrole. De module die in GB/Z 195-2026 evolueren heet, maakt dat scherper, want zij gaat uit van gedrag dat na oplevering verandert — precies het gegeven waarop het Europese recht zowel de conformiteit als het ontstaansmoment van een gebrek laat draaien.

De Europese data staan vast, de norm niet

De nieuwe productaansprakelijkheidsrichtlijn (EU) 2024/2853 moet uiterlijk 9 december 2026 zijn omgezet en geldt voor producten die daarna in de handel komen; zij brengt software en AI-systemen uitdrukkelijk onder het begrip product, laat de bewijslast bij de eiser en verbindt aan het negeren van een rechterlijk openbaarmakingsbevel een weerlegbaar vermoeden. Conformiteitsbeoordeling en CE-markering bestaan al onder Machinerichtlijn 2006/42/EG; die richtlijn wordt ingetrokken met ingang van 14 januari 2027 en de machineverordening (EU) 2023/1230 geldt vanaf 20 januari 2027, met veiligheidscomponenten met zelfontwikkelend gedrag in Bijlage I, deel A. Voor de AI-eisen geldt sinds verordening (EU) 2026/1744 van 24 juli 2026 een latere datum, 2 augustus 2028, en een andere route: de machineverordening is naar deel B verplaatst, zodat de materiële AI-waarborgen via gedelegeerde handelingen in het sectorale productrecht moeten landen. De geharmoniseerde normen onder normalisatieverzoek M/593 en wijzigingsverzoek M/613 worden voor het vierde kwartaal van 2026 aangekondigd en waren op 30 augustus 2026 nog niet in het Publicatieblad bekendgemaakt.

Wat dit betekent voor een Nederlandse machinebouwer of inkoper

Bij stoomtoestellen kende Nederland vergunning, beproeving en jaarlijkse visitatie vanaf het Koninklijk Besluit van 6 mei 1824, ruim voordat de Stoomwet van 1869 het onderwerp een eigen wet gaf: de keuring liep voor op de wet. Hier ontbreekt juist de meetlat waaraan gekeurd zou worden. De openbaarmaking van agentbeslissingen die een rechter kan bevelen, kan alleen worden nagekomen door partijen die hun logging vooraf hebben ingericht. Wie procesbesturing inkoopt, doet er verstandig aan nu vast te leggen welke functies de fysieke installatie raken, wanneer het gedrag na oplevering verandert, welke bedieningslimieten en noodstops uit de leverancierspecificatie komen in plaats van uit de eigen risicobeoordeling, en naar welke architectuur de documentatie van de geleverde installatie verwijst. Dat laatste is de stille route waarlangs een buitenlandse leidraad in een Nederlands technisch dossier belandt.