Innovation, Quantum-AI Technology & Law

Blog over Kunstmatige Intelligentie, Quantum, Deep Learning, Blockchain en Big Data Law

Blog over juridische, sociale, ethische en policy aspecten van Kunstmatige Intelligentie, Quantum Computing, Sensing & Communication, Augmented Reality en Robotica, Big Data Wetgeving en Machine Learning Regelgeving. Kennisartikelen inzake de EU AI Act, de Data Governance Act, cloud computing, algoritmes, privacy, virtual reality, blockchain, robotlaw, smart contracts, informatierecht, ICT contracten, online platforms, apps en tools. Europese regels, auteursrecht, chipsrecht, databankrechten en juridische diensten AI recht.

Berichten met de tag post-quantumcryptografie
Rijksbrede Quantumstrategie van 5 oktober 2026: het PQC-tijdpad tot 2035, quantumveilige eisen bij rijksinkoop uiterlijk eind 2028 en de NAVO Quantum Technology Roadmap

Op 5 oktober 2026 stuurde het kabinet de Rijksbrede Quantumstrategie naar de Tweede Kamer. Het meest concrete hoofdstuk gaat over post-quantumcryptografie: een tijdpad waarin rijksoverheidsorganisaties hun versleuteling stap voor stap quantumveilig maken. Uiterlijk eind 2026 staat het quantumrisico in hun risicomanagement en hebben zij een eigen cryptografiebeleid. Uiterlijk eind 2027 is er een (concept-)migratieplanning. Uiterlijk eind 2030 zijn toepassingen met een hoog risico gemigreerd, en uiterlijk eind 2035 volgt het gemiddelde risico.

Waarom eind 2028 telt voor leveranciers

Uiterlijk eind 2028 moeten rijksorganisaties bij inkoop en aanbesteding eisen kunnen stellen over quantumveilige cryptografie, met aandacht voor contractmanagement. Software die in 2028 wordt ingekocht, draait vaak tot ver na 2030. Een leverancier die nu een cryptografische inventaris, crypto-agility en een migratiepad met data kan laten zien, staat sterker bij de volgende aanbesteding. Het artikel bevat vijf vragen die een aanbestedende dienst vanaf 2028 redelijkerwijs kan stellen.

Wat het tijdpad wel en niet verplicht

Het tijdpad is intern rijksbeleid en schept zelf geen wettelijke plicht voor bedrijven. Daarnaast geldt sinds 15 augustus 2026 de Cyberbeveiligingswet voor essentiële en belangrijke entiteiten, en uiterlijk eind 2028 komen er rijksrichtlijnen om essentiële bedrijven richting te geven over de migratie. De strategie zet QKD voor informatiebeveiliging bij de Rijksoverheid op dit moment niet in, vanwege bezwaren van meerdere Europese veiligheidsdiensten.

Ontcijferen en de NAVO-roadmap

Dezelfde strategie ziet in een toekomstige quantumcomputer kansen voor politie en inlichtingendiensten om versleutelde criminele communicatie te ontcijferen. Dat is een beleidsvoornemen zonder nieuwe bevoegdheid: het Wetboek van Strafvordering en de Wiv 2017 blijven de grens trekken. De NAVO publiceerde op 29 september 2026 een samenvatting van haar Quantum Technology Roadmap, met een proefverbinding tussen Brussel en Mons in het vierde kwartaal van 2027 en zonder einddatum voor PQC. Nederland zit tot en met mei 2027 de Transatlantic Quantum Community van de NAVO voor.

Meer lezen
EBA, EIOPA en ESMA op 23 september 2026: frontier-AI, quantumcomputing en niet-EU-leveranciers als risico voor banken en verzekeraars. Wat DORA en de AI Act vragen

Wat de Europese toezichthouders op 23 september 2026 publiceerden

EBA, EIOPA en ESMA publiceerden op 23 september 2026 hun gezamenlijke risico-update voor het najaar (JC 2026 29). Het rapport is een samenvatting van de risicobeoordeling die de drie toezichthouders voorleggen aan de Financial Stability Table van het Economisch en Financieel Comité. Het behandelt drie thema's: de afhankelijkheid van de Europese financiële sector van partijen buiten de EU, de samenhang van die afhankelijkheid met cyber- en AI-risico, en private credit. Volgens een enquête van de EBA noemt ongeveer 80 procent van de banken de afhankelijkheid van ICT-dienstverleners buiten de EU/EER de grootste uitdaging. Cloud, software, betalingsverkeer, clearing en kredietbeoordelingen lopen voor een groot deel via ondernemingen buiten de Unie.

Frontier-AI en quantumcomputing als risico voor de financiële sector

De toezichthouders schrijven dat frontier-AI-modellen kwetsbaarheden in IT-systemen met grote snelheid en op grote schaal kunnen vinden en uitbuiten, ook nog onbekende zero-day-lekken. Over quantumcomputing staat er dat een geavanceerde quantumcomputer cryptografie kan ondermijnen die communicatie, transacties, databases en blockchains beveiligt, dat die dreiging zich eerder kan voordoen dan een bruikbare commerciële toepassing, en dat gegevens die vandaag worden onderschept later kunnen worden ontsleuteld. Wie op een klein aantal leveranciers buiten de EU steunt, loopt die risico's via schakels die hij niet zelf beheert. Het artikel legt de verbinding met Herstatt-risico, het afwikkelingsrisico dat zichtbaar werd bij de sluiting van Bankhaus Herstatt op 26 juni 1974: tegenpartijen hadden hun Duitse marken betaald en ontvingen de dollars in New York nooit.

Wat DORA en de AI Act nu al vragen

DORA (Verordening (EU) 2022/2554) geldt sinds 17 januari 2025 en regelt in de artikelen 28 tot en met 31 het beheer van ICT-derdenrisico, concentratierisico, de minimale inhoud van contracten en het Europese toezicht op kritieke ICT-aanbieders. Artikel 6, lid 4, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2024/1774 verplicht instellingen om in hun encryptiebeleid op te nemen hoe zij hun cryptografie waar nodig aanpassen op basis van ontwikkelingen in de cryptoanalyse; een vaste overstapdatum voor post-quantumalgoritmen staat er niet in. De AI Act voegt eisen toe aan AI-systemen met een hoog risico (artikel 15) en aan aanbieders van modellen die als model met een systeemrisico zijn geclassificeerd (artikelen 51 en 55), met overgangstermijnen tot 2 augustus 2027 voor modellen die al vóór 2 augustus 2025 in de handel waren. Het artikel eindigt met vijf vragen voor bestuur en inkoop bij een ICT-contract onder DORA, over datalocatie, concentratie, post-quantumcryptografie, AI-componenten en exit, en legt uit waarom dit rapport voor Nederlandse banken, verzekeraars, pensioenfondsen en hun leveranciers een ijkpunt is.

Meer lezen
FIPS 140-2 wordt na 21 september 2026 historisch: gevolgen voor inkoopeisen, de zorgplicht uit de Cyberbeveiligingswet en de PQC-routekaart bij Aanbeveling (EU) 2024/1101

Amerikaanse en Canadese federale instanties mogen onder FIPS 140-2 gevalideerde modules tot en met 21 september 2026 voor nieuwe systemen accepteren; daarna verliezen de resterende validaties hun actieve CMVP-status en verhuizen zij naar de historische lijst. Er gaat geen apparaat uit en geen sleutel wordt zwakker. Wat verandert is de status van een label dat in Nederlandse hostingcontracten, leveranciersbijlagen en specificaties voor sleutelbeheer al vijftien jaar als vast ijkpunt wordt gebruikt, zonder dat het hier ooit een juridische grondslag had.

Drie lezingen van dezelfde contractzin

De zin "de module is FIPS 140-2 Level 3 gevalideerd" laat zich vanaf 22 september 2026 op drie manieren lezen, met drie verschillende uitkomsten. Als doorlopende eis dat de module een geldig certificaat draagt, levert het verlies van de actieve status een tekortkoming op zonder dat er iets aan het product mankeert, waarna pas de vraag komt of er ook verzuim intreedt. Als momentopname bij contractsluiting is de bepaling formeel intact en materieel leeg. Als gelijkwaardigheidsnorm verschuift de vraag naar wat gelijkwaardig heet, en daar zwijgt het contract meestal over. Voor aanbestedende diensten komen daar de artikelen 2.76, 2.77 en 2.78b Aanbestedingswet 2012 bij, die inschrijvers ruimte geven om gelijkwaardigheid aan te tonen met certificaten of testverslagen; een exclusieve FIPS-eis wordt pas echt problematisch wanneer zij gelijkwaardig bewijs afsnijdt. Europa heeft inmiddels een eigen route: het EUCC-schema uit Uitvoeringsverordening (EU) 2024/482, van toepassing sinds 27 februari 2025 en gebouwd op Common Criteria.

Wat wel bindt, en wat deze week alleen advies was

De Cyberbeveiligingswet geldt sinds 15 augustus 2026 en artikel 21 lid 2 onder h van de NIS2-richtlijn vraagt om beleid en procedures voor cryptografie. Artikel 32 AVG vraagt om passende maatregelen, uitdrukkelijk rekening houdend met de stand van de techniek. Beide normen zijn techniekneutraal en beide binden nu al. Daartegenover leverde de eerste week van september drie Europese signalen op die geen van alle verplichtingen scheppen: de enquêteresultaten en de FAQ van DG CNECT bij de gecoördineerde PQC-routekaart van 2 september, de oproep van de G7 Cybersecurity Working Group van 3 september die het ANSSI opstelde en die post-quantumcryptografie in overheidsinkoop wil verankeren, en het uitblijven van een gepubliceerde ontwerptekst voor de aangekondigde Quantum Act.

Het cijfer, de mijlpalen en de bewaartermijn

Op 8 september 2026 publiceerde IonQ een resource-schatting voor het breken van 256-bits handtekeningen op elliptische krommen: 25,7 dagen met 19.397 fysieke en 1.457 logische qubits. Google Quantum AI kwam eerder op ongeveer 1.200 logische qubits voor dezelfde curve, al gaan beide studies uit van andere hardware-architecturen en aannames en toont geen van beide een bestaande machine — met de kanttekening dat IonQ zelf post-quantumdiensten verkoopt. De routekaart van de NIS-samenwerkingsgroep begint eind 2026 met nationale routekaarten, inventarisatie en pilots, en houdt daarna eind 2030 aan voor toepassingen met een hoog risico en 2035 voor systemen met een middelhoog of lager risico. Een medisch dossier moet twintig jaar bewaard blijven en een notariële akte veel langer, zodat de vertrouwelijkheidshorizon van die gegevens voorbij elke mijlpaal loopt. Het artikel eindigt met zes vragen voor de eerstvolgende contractronde.

Meer lezen