Toen Nederlandse en Europese uitgevers hun websites begonnen af te schermen voor AI-chatbots, vroeg Het Financieel Dagblad jurist en gasthoogleraar Mauritz Kop (Stanford) om duiding. In het stuk van redacteur Sandra Olsthoorn (september 2023) schetste hij niet alleen het probleem — AI-modellen die nieuwsarchieven leegtrekken — maar ook een concrete uitweg.
Blokkeren is geen oplossing
Afschermen werkt nauwelijks en heeft een gevaarlijke bijwerking, betoogde Kop: zonder betrouwbare journalistiek worden chatbots gevoed met materiaal uit onbetrouwbare hoeken, met een groter risico op desinformatie en complottheorieën — volgens hem een bedreiging voor de democratie. De kwaliteit van de bronnen waarop AI leunt, is dus een publiek belang, geen privékwestie van de sector.
Een Buma/Stemra voor nieuws
Kops voorstel: een collectief licentiemodel naar het voorbeeld van Buma/Stemra, waarbij mediabedrijven hun artikelen tegen een faire vergoeding beschikbaar stellen aan AI-ontwikkelaars. Te hoog en techbedrijven betalen niet; te laag en er blijft geen geld voor kwaliteitsjournalistiek. Collectief beheer verlaagt bovendien de transactiekosten van het onderhandelen.
Liever Europees, liever samen
Zijn voorkeur ligt bij een initiatief vanuit de Europese Commissie, dat — net als de privacywetgeving — kan overwaaien naar de VS. Boven alles geldt: samen tot afspraken komen is beter dan eindeloze rechtszaken. Deze samenvatting laat zien waarom uitgevers, mediabedrijven en AI-ontwikkelaars nú een licentie- en auteursrechtstrategie nodig hebben.
Meer lezen