Rijksbrede Quantumstrategie van 5 oktober 2026: het PQC-tijdpad tot 2035, quantumveilige eisen bij rijksinkoop uiterlijk eind 2028 en de NAVO Quantum Technology Roadmap

Op 5 oktober 2026 stuurde het kabinet de Rijksbrede Quantumstrategie naar de Tweede Kamer. Het meest concrete hoofdstuk gaat over post-quantumcryptografie: een tijdpad waarin rijksoverheidsorganisaties hun versleuteling stap voor stap quantumveilig maken. Uiterlijk eind 2026 staat het quantumrisico in hun risicomanagement en hebben zij een eigen cryptografiebeleid. Uiterlijk eind 2027 is er een (concept-)migratieplanning. Uiterlijk eind 2030 zijn toepassingen met een hoog risico gemigreerd, en uiterlijk eind 2035 volgt het gemiddelde risico.

Waarom eind 2028 telt voor leveranciers

Uiterlijk eind 2028 moeten rijksorganisaties bij inkoop en aanbesteding eisen kunnen stellen over quantumveilige cryptografie, met aandacht voor contractmanagement. Software die in 2028 wordt ingekocht, draait vaak tot ver na 2030. Een leverancier die nu een cryptografische inventaris, crypto-agility en een migratiepad met data kan laten zien, staat sterker bij de volgende aanbesteding. Het artikel bevat vijf vragen die een aanbestedende dienst vanaf 2028 redelijkerwijs kan stellen.

Wat het tijdpad wel en niet verplicht

Het tijdpad is intern rijksbeleid en schept zelf geen wettelijke plicht voor bedrijven. Daarnaast geldt sinds 15 augustus 2026 de Cyberbeveiligingswet voor essentiële en belangrijke entiteiten, en uiterlijk eind 2028 komen er rijksrichtlijnen om essentiële bedrijven richting te geven over de migratie. De strategie zet QKD voor informatiebeveiliging bij de Rijksoverheid op dit moment niet in, vanwege bezwaren van meerdere Europese veiligheidsdiensten.

Ontcijferen en de NAVO-roadmap

Dezelfde strategie ziet in een toekomstige quantumcomputer kansen voor politie en inlichtingendiensten om versleutelde criminele communicatie te ontcijferen. Dat is een beleidsvoornemen zonder nieuwe bevoegdheid: het Wetboek van Strafvordering en de Wiv 2017 blijven de grens trekken. De NAVO publiceerde op 29 september 2026 een samenvatting van haar Quantum Technology Roadmap, met een proefverbinding tussen Brussel en Mons in het vierde kwartaal van 2027 en zonder einddatum voor PQC. Nederland zit tot en met mei 2027 de Transatlantic Quantum Community van de NAVO voor.

Meer lezen

Quantum governance, AanbestedingMauritz Kop8 oktober 2026quantum governance, post-quantumcryptografie, PQC, Rijksoverheid, quantumstrategie, aanbesteding, Cyberbeveiligingswet, NAVO, Wiv 2017

Genesis Q (DOE, 17 september 2026): 215 miljoen dollar, in fase II pas bij 100 aangetoonde logische qubits. Wat dit betekent voor Europese quantuminkoop onder Richtlijn 2014/24/EU

Wat het DOE op 17 september 2026 uitzette

Het Amerikaanse Department of Energy kondigde op 17 september 2026 de Quantum Genesis Q Competition aan: tot 215 miljoen dollar, met in fase I vaste bedragen tot 1,5 miljoen dollar per deelnemer voor vroege mijlpalen en in fase II een pot van 100 miljoen dollar voor wie een foutbestendige quantumcomputer met ten minste 100 logische qubits demonstreert, plus bonuspotten van 50 miljoen dollar voor 150 en 200 logische qubits. Aanvragen sluiten op 19 oktober 2026. Van het bedrag is in 2026 slechts 2,5 miljoen dollar beschikbaar; de rest hangt af van het Congres. Naast de prijs financiert het DOE een apart keuringstestbed van 45 miljoen dollar bij de nationale laboratoria, los van de prijzenpot. In het rapport van de SCAC Quantum Subcommittee van september 2026 bepleiten geïnterviewde partijen onafhankelijke, reproduceerbare benchmarks die steeds tegen de beste klassieke methode worden afgezet, en inkoop op basis van aangetoonde prestaties in plaats van alleen roadmaps van leveranciers.

Waarom de definitie van een logische qubit het prijzengeld verdeelt

Een logische qubit is een prestatieclaim die afhangt van de foutcorrectiecode, de codeafstand, de decoder en het foutmodel. Twee leveranciers kunnen met dezelfde fysieke qubits tot verschillende aantallen komen. Wie de definitie in de stukken schrijft, bepaalt wie wint. Het artikel legt de constructie naast de Longitude Act van 1714, waarin het Britse parlement een prijs uitloofde die pas na een proefvaart en een oordeel van de Board of Longitude werd uitbetaald, en laat zien dat het conflict tussen Harrison en de Board over de acceptatievoorwaarden de waarschuwing is die in 2026 nog geldt.

Wat Europese en Nederlandse inkopers hiermee kunnen

Richtlijn 2014/24/EU kent met het innovatiepartnerschap van artikel 31 en de prestatiegerichte specificaties van artikel 42 de instrumenten om betaling aan een gedemonstreerd resultaat te koppelen; de Aanbestedingswet 2012 neemt ze over in de artikelen 2.31a, 2.75 en 2.76. Het gelijkheids- en transparantiebeginsel eisen dan wel dat de meetmethode vooraf vastligt en niet tijdens de rit wordt bijgesteld; de keurende partij vooraf benoemen is een praktische aanbeveling om belangenconflicten te vermijden. De Quantum Europe Strategy van 2 juli 2025 beloofde een Quantum Act die de gemeenschappelijke benchmark zou kunnen dragen; die verordening is er nog niet. Het Nationaal Groeifonds werkt bij Quantum Delta NL al met fasen van 54, 228 en 333 miljoen euro en met mijlpalen als subsidieverplichting in de beschikking van 18 december 2025; die gepubliceerde beschikking noemt zelf geen door een onafhankelijk laboratorium bevestigd aantal logische qubits als betalingsvoorwaarde. Het artikel sluit af met vijf vragen die elke Europese quantuminkoper of subsidiegever nu in de stukken moet zetten, van de codeafstand tot de eigendom van de meetdata.