Innovation, Quantum-AI Technology & Law

Blog over Kunstmatige Intelligentie, Quantum, Deep Learning, Blockchain en Big Data Law

Blog over juridische, sociale, ethische en policy aspecten van Kunstmatige Intelligentie, Quantum Computing, Sensing & Communication, Augmented Reality en Robotica, Big Data Wetgeving en Machine Learning Regelgeving. Kennisartikelen inzake de EU AI Act, de Data Governance Act, cloud computing, algoritmes, privacy, virtual reality, blockchain, robotlaw, smart contracts, informatierecht, ICT contracten, online platforms, apps en tools. Europese regels, auteursrecht, chipsrecht, databankrechten en juridische diensten AI recht.

Berichten met de tag DORA
FCA-richtsnoer van 19 oktober 2026 over AI bij financiële ondernemingen: wat Nederlandse banken en verzekeraars eruit halen voor de Wft-zorgplicht, DORA en de AI Act

Op 19 oktober 2026 publiceerde de Britse Financial Conduct Authority (FCA) een overzicht van goede en slechte praktijk bij het gebruik van AI door banken, verzekeraars en andere financiële ondernemingen. De toezichthouder maakt er geen nieuwe AI-regels voor. Zij laat zien hoe de bestaande regels, zoals de Consumer Duty en het Senior Managers and Certification Regime, al gelden voor chatbots, kredietbeoordelingen en geautomatiseerde klantcontacten.

Wat de FCA verwacht van bestuur en senior managers

De FCA vraagt dat AI-governance de hele levenscyclus van een instrument dekt, van ontwerp en test tot monitoring en uitfasering. Als goede praktijk beschrijft zij een eindverantwoordelijke senior manager per toepassing en goedkeuring vóór ingebruikname, steeds proportioneel aan het risico. Als zwakte noemt de FCA governance die pas achteraf wordt toegepast. Voor klanten in een kwetsbare situatie waarschuwt zij voor te veel vertrouwen in AI die kwetsbaarheid uit alleen tekst moet afleiden.

Hoe dit in Nederland via de Wft, DORA en de AI Act loopt

Nederland kent geen persoonlijk verantwoordingsregime zoals het SMCR. De Wft vraagt een beheerste en integere bedrijfsvoering en een zorgvuldige omgang met de belangen van de consument. Daarbovenop merkt de AI Act AI voor kredietwaardigheid en levens- en ziektekostenverzekeringen aan als hoog risico, met verplichtingen vanaf 2 december 2027 en een effectbeoordeling voor grondrechten voor banken en verzekeraars die zulke systemen gebruiken. Artikel 22 AVG en de SCHUFA-uitspraak van het Hof van Justitie blijven gelden voor geautomatiseerde kredietscores. De AI Act sluit voor financiële instellingen aan op het bestaande financiële toezicht.

Waarom het contract met de AI-leverancier telt

Het sterkste voorbeeld van de FCA gaat over een onderneming die een product rond één model bouwde, zonder alternatief. Toen de leverancier dat model uit de roulatie nam, moest het product opnieuw worden ontworpen. Onder de Digital Operational Resilience Act (DORA) moeten Nederlandse financiële entiteiten sinds 17 januari 2025 een register van ICT-contracten bijhouden, vaste contractbepalingen opnemen en exitstrategieën hebben voor ICT-diensten die kritieke of belangrijke functies ondersteunen. Het artikel zet vijf aanbevolen afspraken met AI-leveranciers op een rij: aankondiging van modelwijzigingen, het recht om toezeggingen te testen, bewaarde logboeken, een meldplicht voor nieuwe AI in de keten, en een getest uitwijkplan.

Meer lezen
NIST IR 8547 definitief (27 oktober 2026): RSA en ECC na 2030 deprecated en na 2035 niet meer toegestaan, en wat dat vraagt onder artikel 32 AVG, de Cyberbeveiligingswet en DORA

Op 27 oktober 2026 publiceerde NIST de definitieve versie van IR 8547, het Amerikaanse overgangsplan naar post-quantumcryptografie. Het rapport vervangt het concept van november 2024 en geeft RSA, ECDSA, EdDSA en Diffie-Hellman een vaste einddatum binnen de Amerikaanse standaarden: na 2030 deprecated, na 2035 niet meer toegestaan. Bijna tien jaar nadat het CWI in Amsterdam en Google de eerste botsing in SHA-1 lieten zien, staat ook dat oude hashalgoritme erin, met een eigen einddatum na 2030.

Welke data IR 8547 vastlegt voor RSA, ECC en de vervangers

Deprecated betekent volgens NIST dat een algoritme nog mag worden gebruikt, maar dat de eigenaar van de gegevens het risico moet beoordelen en zelf moet besluiten of hij doorgaat. Als vervangers noemt het rapport ML-KEM voor sleuteluitwisseling, met ML-KEM-768 als aanbevolen standaard, en ML-DSA, SLH-DSA, LMS en XMSS voor handtekeningen. HQC volgt als tweede sleuteluitwisselingsschema. Hybride sleuteluitwisseling kan FIPS 140-gevalideerd worden als zij een goedgekeurde compositietechniek gebruikt en ten minste één invoer uit een goedgekeurd schema komt, en aan de overige validatie-eisen voldoet. Federale systemen met de hoogste gevoeligheid moeten onder Executive Order 14412 en memorandum M-26-15 al uiterlijk 31 december 2030 post-quantum sleuteluitwisseling gebruiken en uiterlijk 31 december 2031 post-quantumhandtekeningen.

Hoe de Amerikaanse data doorwerken in de AVG, de Cyberbeveiligingswet en DORA

Voor Nederlandse organisaties komt het rapport binnen via drie bepalingen die naar de stand van de techniek verwijzen: artikel 32 AVG, de cryptografie-eis in artikel 21 van NIS2, die sinds 15 augustus 2026 via de Cyberbeveiligingswet geldt, en artikel 6 van de DORA-norm voor ICT-risicobeheer. Een formele NIST-status maakt het lastiger om na 2030 vertrouwelijke gegevens met lange bewaartermijnen nog uitsluitend met RSA te beschermen zonder gedocumenteerde risicoafweging. De Rijksbrede Quantumstrategie van 5 oktober 2026 kiest dezelfde ijkpunten: eind 2030 voor gebruiksscenario's met een hoog risico en eind 2035 voor het gemiddelde risico, met het lage risico voor zover mogelijk.

Wat dit betekent voor ICT-contracten die nu worden gesloten

Contracten van vijf jaar of langer lopen door het venster van 2030 heen. Vijf afspraken kunnen naar IR 8547 verwijzen: een cryptografische opgave, een migratietoezegging, een regeling voor statuswijzigingen van algoritmen, een validatieverklaring met het bereik van het certificaat en een exitbepaling voor systemen die geen post-quantumcryptografie aankunnen. Voor patiëntendossiers, notariële aktes en andere gegevens die na 2035 nog vertrouwelijk moeten zijn, bepaalt die planning of verkeer van vandaag later leesbaar wordt.

Meer lezen
EBA, EIOPA en ESMA op 23 september 2026: frontier-AI, quantumcomputing en niet-EU-leveranciers als risico voor banken en verzekeraars. Wat DORA en de AI Act vragen

Wat de Europese toezichthouders op 23 september 2026 publiceerden

EBA, EIOPA en ESMA publiceerden op 23 september 2026 hun gezamenlijke risico-update voor het najaar (JC 2026 29). Het rapport is een samenvatting van de risicobeoordeling die de drie toezichthouders voorleggen aan de Financial Stability Table van het Economisch en Financieel Comité. Het behandelt drie thema's: de afhankelijkheid van de Europese financiële sector van partijen buiten de EU, de samenhang van die afhankelijkheid met cyber- en AI-risico, en private credit. Volgens een enquête van de EBA noemt ongeveer 80 procent van de banken de afhankelijkheid van ICT-dienstverleners buiten de EU/EER de grootste uitdaging. Cloud, software, betalingsverkeer, clearing en kredietbeoordelingen lopen voor een groot deel via ondernemingen buiten de Unie.

Frontier-AI en quantumcomputing als risico voor de financiële sector

De toezichthouders schrijven dat frontier-AI-modellen kwetsbaarheden in IT-systemen met grote snelheid en op grote schaal kunnen vinden en uitbuiten, ook nog onbekende zero-day-lekken. Over quantumcomputing staat er dat een geavanceerde quantumcomputer cryptografie kan ondermijnen die communicatie, transacties, databases en blockchains beveiligt, dat die dreiging zich eerder kan voordoen dan een bruikbare commerciële toepassing, en dat gegevens die vandaag worden onderschept later kunnen worden ontsleuteld. Wie op een klein aantal leveranciers buiten de EU steunt, loopt die risico's via schakels die hij niet zelf beheert. Het artikel legt de verbinding met Herstatt-risico, het afwikkelingsrisico dat zichtbaar werd bij de sluiting van Bankhaus Herstatt op 26 juni 1974: tegenpartijen hadden hun Duitse marken betaald en ontvingen de dollars in New York nooit.

Wat DORA en de AI Act nu al vragen

DORA (Verordening (EU) 2022/2554) geldt sinds 17 januari 2025 en regelt in de artikelen 28 tot en met 31 het beheer van ICT-derdenrisico, concentratierisico, de minimale inhoud van contracten en het Europese toezicht op kritieke ICT-aanbieders. Artikel 6, lid 4, van Gedelegeerde Verordening (EU) 2024/1774 verplicht instellingen om in hun encryptiebeleid op te nemen hoe zij hun cryptografie waar nodig aanpassen op basis van ontwikkelingen in de cryptoanalyse; een vaste overstapdatum voor post-quantumalgoritmen staat er niet in. De AI Act voegt eisen toe aan AI-systemen met een hoog risico (artikel 15) en aan aanbieders van modellen die als model met een systeemrisico zijn geclassificeerd (artikelen 51 en 55), met overgangstermijnen tot 2 augustus 2027 voor modellen die al vóór 2 augustus 2025 in de handel waren. Het artikel eindigt met vijf vragen voor bestuur en inkoop bij een ICT-contract onder DORA, over datalocatie, concentratie, post-quantumcryptografie, AI-componenten en exit, en legt uit waarom dit rapport voor Nederlandse banken, verzekeraars, pensioenfondsen en hun leveranciers een ijkpunt is.

Meer lezen
Exportcontrole bereikt de API, en het contract zwijgt

Op 12 juni 2026 gaf het Amerikaanse Bureau of Industry and Security Anthropic de aanwijzing twee modellen ontoegankelijk te maken voor buitenlandse onderdanen. Omdat nationaliteit niet in real time betrouwbaar is vast te stellen, ging de dienst dezelfde dag wereldwijd uit — voor iedereen. Op 23 juni maakte Legion LegalTech Corp, een juridisch softwarebedrijf uit San Jose met een ontwikkelteam in Canada, bij de federale rechtbank in Washington D.C. een procedure aanhangig tegen de Amerikaanse staat. Die procedure liep dood zonder inhoudelijk oordeel: het Department of Commerce trok de aanwijzing eind juni in, de toegang werd hersteld en Legion beëindigde de zaak op 3 juli 2026 vrijwillig. Wat overblijft is geen uitspraak maar een proefopstelling — en voor Nederlandse afnemers een blootstelling. De aanwijzing richtte zich op buitenlandse onderdanen binnen én buiten de Verenigde Staten; dat de aanbieder de modellen vervolgens voor iedereen uitschakelde, was zijn eigen uitvoeringskeuze.

Geen wanprestatie, wel stilstand

Wat er gebeurde, laat zich het beste beschrijven door op te sommen wat er níet gebeurde. Geen storing, geen faillissement, geen datalek. Er was wél niet-nakoming; open staat alleen of die tekortkoming de leverancier valt toe te rekenen. De rekenkracht stond er nog, de modelgewichten stonden er nog, de overeenkomst liep nog. Wat wegviel was de toestemming — en die was in vrijwel geen enkel afnamecontract als variabele benoemd. Het Amerikaanse begrip deemed export ziet daarbij specifiek op vrijgave aan een buitenlandse persoon binnen de Verenigde Staten; levert toegang voor een Canadees in Canada een gecontroleerde vrijgave op, dan komen juist de territoriale categorieën uitvoer, wederuitvoer of overdracht in beeld. Het Unierecht kent voor de eerste figuur geen algemeen equivalent: Verordening (EU) 2021/821 knoopt aan bij een bestemming buiten het douanegebied van de Unie. De risicoanalyse van de leverancier is dus op een andere kaart getekend dan die van de afnemer.

Waarom boek 6 hier weinig oplevert

Een leverancier die een dwingend overheidsbevel uitvoert, beroept zich op overmacht in de zin van artikel 6:75 BW. Slaagt dat beroep, dan is de tekortkoming niet toerekenbaar en vervalt de aanspraak op schadevergoeding — al blijft de contractuele risicoverdeling bepalend. Wat niet vervalt, is de last bij de afnemer. Opschorting van de betaling helpt niet wie de dienst nodig heeft; ontbinding — die volgens artikel 6:265 BW geen toerekenbaarheid vereist — levert een vrije partij op zonder alternatief. Ook de klassieke Nederlandse zekerheid werkt hier niet: broncode-escrow is ontworpen voor faillissement, niet voor een leverancier die niet mág leveren — en vrijgave aan een Europese partij kan zelf de gecontroleerde handeling zijn, afhankelijk van classificatie, jurisdictie en vergunningen.

Waar de plicht wél hard is

De AI-verordening regelt kwaliteit, niet aanwezigheid: zij kent geen beschikbaarheidsgarantie, terwijl bewaar-, log- en verantwoordingsplichten over de gebruiksperiode blijven bestaan wanneer het systeem er niet meer is. Dat sluit aan bij wat wij eerder schreven over de cryptografische inventaris als bestuursdossier: verantwoording overleeft het systeem. Harder zijn DORA, dat sinds 17 januari 2025 exitstrategieën voor kritieke ICT-diensten verlangt, en de Cyberbeveiligingswet, die de toeleveringsketen in de zorgplicht trekt. Het artikel werkt zes toetsvragen uit voor de eerstvolgende contractverlenging en laat zien waarom dit uiteindelijk geen inkoopkwestie is: bij huisartsenposten, sociale diensten en kleine kantoren gaat de beschikbaarheid van een publieke dienst afhangen van buitenlands handelsbeleid.

Meer lezen