Op 12 september 2026 beloofde Dario Amodei in het essay We Must Pace the Frontier dat Anthropic een team externe evaluatoren permanent in huis gaat halen, met bureaus, toegangspassen en het recht om bevindingen te publiceren zonder redactionele controle. Sam Altman zegde dezelfde dag op X toe dat OpenAI hetzelfde doet. Een dag eerder, op 11 september, meldde Politico dat senatoren Thune, Cruz en Klobuchar werken aan een wet die gevaarlijke capaciteiten vóór de release aan het Department of Commerce laat melden, met een injunction als stok achter de deur. Dit artikel legt beide ontwikkelingen naast de architectuur die de EU al heeft: artikel 55 en 92 van de AI-verordening.
Wat de belofte van 12 september 2026 inhoudt
De ingebedde evaluatoren van Anthropic beoordelen afgeronde modellen én de trainingspijplijn waarin die ontstaan, melden incidenten en mogen openbaar zeggen wanneer een schrapping door het bedrijf iets wezenlijks heeft weggenomen. Dat verschilt van het programma dat OpenAI in november 2025 beschreef, waarin externe beoordelaars een geheimhoudingsovereenkomst tekenden en OpenAI publicaties vooraf goedkeurde. De opening ligt bij het Nederlandse Stoomwezen (keuringsvoorschriften 1824, Dienst 1855, Stoomwet 1869): de keurmeester die door het mangat de ketel in kroop.
Wat artikel 55 AI Act eist sinds 2 augustus 2025, en artikel 92 sinds 2 augustus 2026
Hoofdstuk V van Verordening (EU) 2024/1689 verplicht aanbieders van modellen met systeemrisico tot evaluatie met adversariële tests, risicobeperking, incidentmelding aan het AI-bureau en cyberbeveiliging. Artikel 92 geeft de Commissie sinds 2 augustus 2026 de bevoegdheid om, na raadpleging van de AI-board, zelf een model te evalueren wanneer de informatie over de naleving tekortschiet of bij een onderzoek naar systeemrisico's, met toegang tot API's en broncode, en sinds diezelfde dag gelden de boetes van artikel 101: tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, naargelang welk bedrag hoger is. Het stuk legt uit waarom een evaluatie door het AI-bureau iets anders is dan een evaluator die permanent binnen zit, en welke drie elementen bepalen of zo'n toezegging iets waard is: reikwijdte van de toegang, publicatierecht en de vraag wie de evaluator betaalt.
Wat een Nederlandse afnemer hiermee doet
Voor bedrijven, ziekenhuizen en gemeenten die een frontier-model inbouwen, verschuift de vraag van beleid naar contract. Artikel 53 geeft integrerende aanbieders recht op documentatie, artikel 25 maakt een afnemer soms zelf aanbieder, en voor software die na 9 december 2026 in de handel komt telt de nieuwe productaansprakelijkheid mee. Het artikel sluit af met vijf vragen aan uw leverancier over externe evaluatie, van de omschrijving van de toegang tot een opschortingsrecht als het lab zijn toezegging intrekt.
Meer lezen